JHERONIMUS BOSCH (1450 -1516)

Jeroen Bosch werd geboren als zoon van de kunstschilder Anthonis van Aken. Ook zijn grootvader Jan van Aken, zijn broer Goossen en drie ooms van Bosch waren schilder. Waarschijnlijk werd Bosch geboren aan de Bossche Markt in het huis De Kleine Winst, dat ook nu nog aan de markt staat. Een plaquette aan de buitenmuur herinnert nog aan het geboortehuis van Bosch. Bosch' eigenlijke familienaam was Van Aken. Hij ondertekende zijn werk echter sinds 1495 met Bosch, omdat hij in 's-Hertogenbosch was geboren en er het grootste deel van zijn leven woonde. Het aannemen van de 'achternaam' Bosch wordt door sommigen uitgelegd als een bewijs voor zijn bekendheid (ver) buiten de grenzen.

 Anderen menen dat hij niet zichzelf zo genoemd heeft, maar door andere met de naam Bosch werd aangeduid tijdens een verblijf in het buitenland. In het Spaans duidt men Jeroen Bosch aan met El Bosco.

 In 1463 woedde er een grote brand in 's-Hertogenbosch, die de toen 13-jarige Jeroen wellicht heeft aanschouwd. Bij deze brand gingen 4000 huizen in vlammen op. In het werk van Jeroen Bosch komen vaak stadsbranden voor. In 1480 wordt hij in een akte 'Joen Die Maelre' genoemd, dus was hij uiterlijk op dat moment zijn carrière begonnen. Ook blijkt hij een jaar later getrouwd met Aleit Vander Meervenne (1447-1531), een telg uit een welgestelde familie van kooplieden. Bosch dateerde zijn schilderijen nooit, en signeerde er slechts enkele, met de naam Jheronimus Bosch.

Momenteel (2009) worden er ongeveer 20 schilderijen aan Jeroen Bosch toegeschreven. Bosch was tijdens zijn leven al een populaire schilder en ontving zelfs toelagen uit het buitenland.

In 1486 of 1487 trad hij toe tot de elitaire en devote Illustre Lieve Vrouwe Broederschap, een conservatieve religieuze groep waarvan ongeveer 40 invloedrijke personen in 's-Hertogenbosch lid waren. Via deze groep verwierf Bosch waarschijnlijk veel van zijn opdrachten. In 1488 werd hij benoemd tot gezworene van deze broederschap, wat betekent dat hij zoals zijn medebroeders clericus moest zijn met ten minste een eenvoudige wijding.

De exacte sterfdatum van Jeroen Bosch is niet bekend, maar hij werd op 9 augustus 1516 begraven. Het is niet bekend waaraan hij stierf, maar in de jaren 1516/17 woedde in 's-Hertogenbosch de pleuritis. De altaarstukken die Jeroen Bosch schilderde voor de Sint-Jan in 's-Hertogenbosch zijn allemaal verloren gegaan. Het laatste wat van deze stukken bekend werd, is dat Frederik Hendrik, toen hij in 1629 de stad innam, de vertrekkende katholieke geestelijken toestond ze mee te nemen. Filips II van Spanje kocht na de dood van Bosch veel van zijn schilderijen. Het Prado in Madrid heeft daardoor relatief veel werk van Bosch in bezit.

Het schilderij De Ark van Noach van Jheronimus Bosch in het Rotterdamse museum Boijmans van Beuningen blijkt een diepere laag te bevatten. Onderzoekers hebben ontdekt dat Bosch de ark heeft overgeschilderd. Op de onderschildering is het gevaarte groter en meer op de voorgrond afgebeeld dan op het eindresultaat.